ریسک چیست و چگونه محاسبه می شود

ریسک در بین عموم مترادف با خطر آمده است. اگرچه نمی توان این مطلب را فاقد وجاهت لازم دانست اما می توان تعریفی جامع و کاربردی تر از آن نیز ارائه داد و گفت که ریسک عبارت است از:

انحراف در پیشامدهایی که می توانند در طول یک دوره مشخص و در یک موقعیت معین اتفاق بیافتد.

البته لازم به ذکر است که ریسک هر شرکت از دو بخش عمده تشکیل یافته است. آن بخش از ریسک که ناشی از اتفاقات درونی و عملیاتی یک شرکت می باشد و بخشی دیگر که در واقع متاثر از عوامل خارج از شرکت بوده که بر روند بازدهی شرکت تاثیر می گذارد.

با ورود به بحث ریسک یقینا موضوع جدیدی در معاملات باز خواهد شد، تا این لحظه ما به دنبال بهینه کردن سود خود از طریق انتخاب بهترین نوع سرمایه گذاری با دامنه زمانی مناسب بودیم و حالا می خواهیم مشخص کنیم که با چه میزان ریسکی به بازده زمانی مشخص البته در طی دوره معین دست پیدا خواهیم کرد.

شاید بتوان گفت با توجه به تعریف فوق، تشخیص ریسک مناسب می تواند تضمین کننده فعالیتی مطمئن تر در بازارهای پرریسک مالی باشد. در بین راهکارهای مختلف سرمایه گذاری می توان ریسک را از اوراق قرضه دولتی ۱۷ درصدی با ریسک صفر درصد تا سهم های بسیار پرریسک بازار سرمایه درنظر گرفت.

در این قسمت عدم وجود اطلاعات تا حدودی امر مقایسه رشته های مختلف سرمایه گذاری (طلا، مسکن، خودرو و …) را با مشکل مواجه می سازد اما یک چیز مسلم است و آن اینکه ورود بورس به تنهایی میزان مشخصی از ریسک را به همراه دارد که یقینا بیشتر از بسیاری دیگر از راهکارهای سرمایه گذاری (که دارای ارزش ذاتی فیزیکی می باشد) خواهد بود.

آگاهی  از ارتباط مستقیم بین عامل ریسک و بازده می تواند ما را در بهینه سازی عملکردمان در بازار سرمایه یاری نماید. که در این راستا و به بیانی ساده می توان گفت که با بالابردن ریسک می توان انتظار بیشتری را نیز داشت. اما این بدان معنی نخواهد بود که با ریسک بی نهایت می توان بازده فوق العاده ای را نیز کسب نمود. چرا که همنوایی بین ریسک و بازده تا یک سطح دارای وابستگی می باشد. اما با بالا رفتن ریسک از سطح معینی، قدرت بازده کم می شود و از نقطه شکست، خط بازده دارای شیب نسبتا افقی خواهد گردید. به نحوی که از این نقطه به بعد هرچه ریسک را بالا ببریم به بازده انتظاری چیزی اضافه نخواهد شد.

حال بد نیست نظر شما را در خصوص بازده ۳۰ درصدی در طی یکسال با ریسک ۶۰ % جویا شویم؟ یقینا احساس خواهید نمود که در لبه یک تیغ در حال راه رفتن هستید! اینطور نیست؟  بسیار خب، حال اگر ریسک را به ۱۰ تقلیل دهیم چطور؟ … مثل اینکه قابل قبول تر شد. اینطور نیست؟

ما هم می خواهیم با کمترین ریسک بیشترین بازدهی ممکن را به دست آوریم. لازمه این کار این است که ابتدا درک صحیحی از ریسک داشته باشیم. قبلا گفتیم که ریسک دامنه تغییرات یک بازده در طول یک دوره زمانی مشخص است. حالا سعی می کنیم این موضوع را با ذکر مثال زیر بیشتر بشکافیم.

مثال: میانگین بازده یک سهم در طول یک دوره ۵ ساله ۵۰درصد بوده است. اما آیا این بدان معنی است که این شرکت همه ساله دقیقا ۵۰% بازده داشته است؟ یقینا اینطور نیست. به اطلاعات دو سهمی که در جدول زیر آمده است دقت کنید. هردو شرکت توانسته اند در یک دوره ۵ ساله به میانگین بازدهی مشابهی دست پیدا کنند.

شرکت بشرکت الفسال های نمونه
۴۰۱۳ x 1
۱۰۷۰۱۳ x 2
۴۰۵۰۱۳ x 3
۸۰۳۰۱۳ x 4
۱۲۵۶۰۱۳ x 5
۵۰۵۰میانگین بازده

اما با نگاهی دقیق تر می بینیم که ریسک شرکت ب خیلی بیشتر از شرکت الف است. این موضوع به خاطر این است که شرکت الف بازدهی مستمر و منظمی داشته در حالی که بازدهی کسب شده توسط شرکت ب در هرسال نوسان زیادی را تجربه کرده است. این موضوع را با فرمول محاسبه ریسک که در زیر آورده ایم به خوبی اثبات کرد.

محاسبه ریسک

اگر این فرمول را در برنامه Excel پیاده سازی کنیم به مقادیر زیر دست پیدا خواهیم کرد. برای محاسبه ریسک شرکت الف کافی است در خانه B8 فرمول زیر تایپ شود و سپس به خانه های بعدی نیز گسترش داده شود:

=(SQRT(VARPA(B2:B6)))

برای محاسبه ریسک  شرکت ب نیز از همین فرمول می توان استفاده کرد. به همین ترتیب به سادگی می توان ریسک تمام شرکت ها را مورد محاسبه قرار داد و هرچه قدر اطلاعات در دسترس از بازدهی شرکت ها در سالهای مختلف بیشتر باشد، دقت کار نیز بالاتر خواهد رفت.

در مقاله بعدی که دومین سری از مقالات مربوط به ریسک می باشد، موضوع را بیشتر مورد بررسی قرار می دهیم تا به بهترین شکل برای شما عزیزان قابل درک باشد.